درود و تحيّت باد - آدميان را به نيكو داشت اخلاق و تهذيب و پرورش آن ترغيب و امر فرمود ، و نكته هاى دقيق اخلاقى را به تفصيل روشن ساخت چنان كه آنچه حكما و عرفاى بزرگ پيشين و غير ايشان از اهل آيينها و دينها بيان كرده بودند در مقام مقايسه با آن ناچيز مىنمود . جز اينكه آن تعاليم و معارف اخلاقى به صورت اخبار و روايات در موارد گوناگون و جاهاى مختلف پراكنده و متفرّق بود و دست يافتن و فرا گرفتن همهء آنها براى همگان ميسّر نبود ناچار مىبايست به صورت منظَّم در يك جا فراهم آيد تا دستيابى به همهء آنها آسان باشد . از اين رو من در اين كتاب خلاصه اى از آنچه در شريعت حقّه [ اسلام ] وارد شده گرد آوردم ، و زبده اى از آنچه اهل عرفان و حكمت در اين باره پرداخته‌اند به آن افزودم به سبكى كه ديدهء پژوهشگران را روشن سازد و دلهاى طالبان را به سرور و نشاط آورد . نخست پاره اى مقدّمات را كه براى مطلب و مقصد ما سودمند است ذكر مىكنيم ، آنگاه به اقسام اخلاق و اصول و مبادى آنها در قواى نفسانى اشاره مىكنيم ، و اجناس و انواع و نتايج و ثمرات آنها را فراهم مىآوريم ، و سپس به ارائهء راه معالجهء كلَّى و عمومى براى اخلاق نكوهيده و معالجهء جزئى و خصوصى براى هر خوى ناپسندى كه نام مشهورى دارد و همچنين كارهاى زشتى كه از آنها ناشى مىشود مىپردازيم . و در دنبال آن ضدّ آن خوى بد و مذموم را كه خوى نيك و ستوده است و دلائل عقلى و نقلى بر خوبى و فضيلت آن را بيان مىكنيم ، زيرا شناخت فضيلت هر خوى نيك و پسنديده و پايدارى و محافظت بر آثار و نتايج آن بهترين و قوىترين راه معالجه براى از ميان بردن ضدّ آن است . و از روش كسانى كه رذايل را يكسره پيش از فضائل مورد بحث قرار داده‌اند پيروى نمىكنيم ، بلكه نخست فضائلى را كه متعلَّق به قوّهء عاقله است ياد مىكنيم ، و بعد آنچه را كه مربوط به قوّهء خشم و سپس آنچه را كه وابسته به نيروى شهوت است بحث خواهيم كرد ، آنگاه آنچه را كه متعلَّق به دو يا سه قوّه از آنهاست شرح خواهيم داد . زيرا اين روش براى حفظ و تدوين اخلاق و شناخت اضداد و مبادى و اجناس آنها مناسبتر است ، و اين مطلب از مهمترين امور براى خواستار و پژوهندهء علم اخلاق است . و از آنجا كه هدف و غرض ما در اين كتاب تنها بهبود و اصلاح نفس و پرورش